Aronian'dan Değişmeli Caro-Kann dersi

Bu yazı ilk olarak 2022 yılında satranchess.com sitesinde yayınlanmıştır.

FIDE Grand Prix 2022 incelemeye değer pek çok oyuna sahne olmuştu. Aronian ile Keymer arasındaki mücadelede, açılış hazırlığı ve oyun anlayışı konusunda çok önemli şeyleri görme şansımız olacak. Bu oyunu bölümlere ayırıp daha rahat incelemeye çalışacağız. Bazı partilerin açılış bölümlerine daha fazla eğilmemizin sebebi elbette o açılışla daha haşır neşir olmamız veya ilgilenmek istememiz. Örneğin Caro-Kann Savunması'nın değişmeli varyantını ben de beyaz taşlarla oynamayı seviyorum, bu nedenle inceleyeceğimiz oyun benim için ayrıca önemliydi.

[Event "FIDE Grand Prix"] [Site "Berlin"] [Date "2022.02.06"] [Round "3"] [Result "1-0"] [White "Aronian, Levon"] [Black "Keymer, Vincent"] [ECO "B13"] [WhiteElo "2772"] [BlackElo "2664"] [PlyCount "83"]

1. e4 (1. d4 d5 2. Bf4 c5 3. e3 Nf6 4. Nf3 Nc6 5. Nbd2 cxd4 6. exd4 Bg4 7. c3 e6 8. Qb3 Qc8 9. Bd3 {Bu varyantı 4. hamledeki notla kıyaslayınız.}) 1... c6 2. d4 d5 3. exd5 cxd5 4. Bd3 {Aronian bu varyantı ve Londra sistemini başarıyla kullanıyor. Her iki varyantta da Carlsbad yapısının oluştuğunu görüyoruz. Aronian belli ki bu piyon yapısına dair olan bilgi ve deneyimini kullanmak istiyor. Belli tipte piyon yapılarını çalışmanın önemine vurgu yapan bu durumu en üst düzey bir oyuncudan görmüş oluyoruz. Bu sistemin amacı ilk etapta rakibin açık renkli filinin oyuna girişini güçleştirmek. Beyazın hamle sıralaması buna yönelik...} 4... Nf6 (4... Nc6 5. c3 Nf6 6. Bf4 Bg4 7. Qb3 Qd7 8. Nd2 e6 9. Ngf3 {Yine Aronian'ın bir başka favorisi. Aynı konum iki farklı açılıştan gelebiliyor. Açılışların dönüştüğü (transpoze olduğu) konumları bilip birbirleriyle ilişkilendirmek size belli rakiplere karşı onların istemediği ancak sizin severek oynadığınız devamyollarını tahtada görme şansı yaratıyor.}) 5. h3 {[#] Varyantın ruhuna uygun şekilde c8 filini kısıtlayarak Nf3 oynamak istiyor.} (5. c3 Bg4 {Genç yıldız Firouzja'nın başarıyla kullandığı bir devamyolu. Bu varyantın temel sorunu olan beyaz renkli fili oyuna çıkmayı başarıyor.} 6. Qb3 Qc7 {ve Bf4 engellendi:} 7. Bf4 $4 Qxf4 8. Qxb7 Qc1#) 5... Nc6 6. Nf3 {Beyaz yukarıda 1. ve 4. hamledeki açıklamalarda görülen c3 hamlesini yapmadan ilerlemeye çalışıyor. Bu hazırlığının bir parçası olabilir, bunu ileride göreceğiz.} 6... Nb4 {Beyaz c3 sürüşünü yapmayınca oynanan hamleyle birlikte görece az rastlanan bir devamyoluna ulaşıyoruz, ancak Aronian'ın neden bu varyanta gitmek istediğini kısaca belirtelim: Siyahın bu varyantta bir süredir g6-Bf5 planıyla iyi bir oyun elde ettiği düşünülüyordu, üst düzey oyunlarda genelde iki taraf da iyi bir şekilde hazırlandıkları için buz dağının görünmeyen yüzünü anlamak kolay olmuyor. Biz yine de bir deneme yapalım:} (6... g6 7. O-O Bf5 8. Bxf5 gxf5 {Siyah e6-Bd6-Qc7 ve uzun rok ile g dikeyinden saldırmak istiyor.} 9. c4 $1 {Mantıklı bir piyon fedası. Siyah gelişimde geriyken konumu açmaya çalışmak en prensipli yaklaşım. Daha erken aşamada c3 sürüşünden vazgeçmenin fikri bu olabilir.} 9... dxc4 10. Nc3 e6 11. Bg5 {ve devamında Qa4 ile beyaz inisiyatifi sürdürür.}) 7. Nc3 $1 {[#] Aronian daha önce belirtildiği gibi tipik c3 sürüşünü neden oynamadığını başka bir varyantla daha göstermek istiyor.} 7... g6 8. Ne5 $1 8... a6 (8... Bf5 9. Bb5+ {d5 piyonuyla ilgili sorun yaşamamak için çok dikkatli olmak zorunda.} 9... Nd7 10. O-O Bxc2 $4 (10... Nxc2 $4 11. Nxd7 $18) 11. Qf3 $18) 9. O-O Bg7 (9... Bf5 {Bu hamle yine mümkün değil ve hoş bir sebebi var.} 10. Bxf5 gxf5 11. Bg5 e6 $2 (11... Bg7 {doğrudur.}) 12. a3 Nc6 {[#]} 13. Nxd5 $3 exd5 14. Re1 {dikkate değer bir konum!} 14... Nxe5 15. Rxe5+ Kd7 16. Rxf5 Bg7 17. Bxf6 Bxf6 18. Rxd5+ $18) 10. Re1 O-O 11. Bg5 Nxd3 12. cxd3 $1 {[#]} { Açılış felsefesi:} { Aronian'ın nereye ulaşmak istediğini ancak şimdi anlayabiliyoruz. Siyahın fil çifti var ve Beyazın piyon yapısı adeta felaketi andırıyor. Ancak c ve e dikeylerindeki baskı çok iyi yerleşmiş hafif taşlarla ve c8 karesinde işsiz kalan fil birleşince pratikte siyaha oynanması zor bir durum kalıyor. Beyazın üstünlüğü aktif taş oyunu yaratabilmesinde. Siyahın sorunu ise Carlsbad yapısında görüldüğü gibi azınlık saldırısı veya merkezden piyon yarması ile karşı oyun yaratmadaki güçlüğü. Beyaz aktif taş oyununu sürdürdüğü sürece oyunu iyi olacak, ancak küçük bir hata yapısındaki zayıflıkları görünür hale getirebilir. Aronian'ın açılış hazırlığını nasıl yaptığını biraz daha anlamaya başlayacağız. Beyazın duble piyonlarının an itibariyle harika iş çıkardığını ve çok önemli e4 karesini kontrol ederek standart Ne4 karşı saldırısını engellediğini söyleyebiliriz. Beyaz aktif taş oyunu yaparken siyah taşların aktif roller elde etmesine izin verilmiyor. Söz gelimi Siyah Bf5 oynadığı her durumda Qb3 ile karşılaşacak.} 12... Qb6 {Stockfish burada merkezden karşı oyun için 12... Ne8!? ve devamında ...f6 hamlesini öneriyor.} (12... Bf5 13. Qb3 { Beyazın 12. cxd3 hamlesinin faydalarından biri!} ) 13. Nf3 $1 {Harika bir geri çekiliş.} 13... e6 {[#]} (13... Qxb2 {Sezgisel olarak bu alışın yanlış olduğu hemen söylenebilir, siyah prensip olarak gelişimini umursamadan piyon avcılığına çıkmamalı.} 14. Na4 Qb5 (14... Qa3 15. Nb6 Ra7 16. Rb1 {Stockfish Beyaza kazanç değerlendirmesi yapıyor: Siyahın kalesi oyun dışında ama neden kayıp konumda olduğunu anlamak ilk bakışta kolay olmayabilir. Meraklısına ortaya çıkan konumda Siyahın konumunu makineye karşı savunmayı öneriyorum.}) 15. Rb1 Qe8 16. Nb6 Ra7 17. Nxc8 Qxc8 18. Rxe7 $18) 14. Na4 $1 {Aktif taş oyunu sürdürülmeli Bd7 gelmeden! Şimdi beyazın c dikeyinde oyunu başlıyor.} 14... Qd6 15. Qd2 a5 {[#]} {Qb4 fikriyle: Siyah oyunsonuna gidebilirse rahatlayacak iyi piyon yapısını kullanabilecek.} 16. Rac1 Bd7 (16... Qb4 17. Qxb4 axb4 18. Nb6 $18) 17. Nc5 b6 18. Bf4 Qe7 19. Nxd7 Nxd7 20. Rc7 {[#]} { Beyazın aktif taş oyunu sürüyor.} 20... Rfc8 21. Rec1 Qd8 22. Qc2 $1 {[#] Önemli bir karar! Siyahın oyun sonuna gitmek istediğini söylemiştik ancak beyazın inisiyatifi oyunsonunda da devam ediyor. Taş değişimleri beyazın aktif taş oyununu etkilemiyor.} 22... Rxc7 23. Qxc7 Qxc7 24. Rxc7 Rd8 {[#]} {Siyah hafif taşlarının işlevsiz görüntüsüne karşın beyaz taşlar adeta dans ediyor. Kale yedinci yatayda kariyerinin zirvesini yaşarken d7 karesindeki atı oyun boyunca üzgün göreceğiz. cxd3 alışıyla başlayan kısıtlama operasyonu onu oyunsuz bırakıyor.} 25. Rb7 $1 {Siyah taşları daha fazla savunmaya bağlamak amacıyla.} 25... Kf8 {[#]} { İleri karakol:} { Eğer zayıf bir karede (piyonlar tarafından savunulamayan özellikle rakibe erişimi yüksek) taşlarımızı konumlandırabilirsek çok etkili olacağı söylenebilir.} 26. Bd6+ Ke8 27. Ne5 $1 {Bu değişimle Beyaz piyon yapısını düzeltiyor ve ileri karakolunu teorik olarak en iyi hale getiriyor: piyonuyla desteklenmiş zayıf karede oturan bir fil!} 27... Bxe5 (27... Nxe5 28. dxe5 { Siyah b6 piyonunu korumayı sürdürmek istiyor.} ) 28. dxe5 Rc8 {[#]} { Problem taş:} { Daha önce d7 atının hareket kabiliyetinin sınırlandığını söylemiştik, ancak hareket kabiliyeti ile sınırlı taşlar daha önce de belirttiğimiz gibi (Aronian - Vidit) taktik sorunların da habercisi olurlar.} 29. d4 $1 {Kilit hamle! Siyahın Rc2 ve ardından Nc5 ilerleyişi durduruluyor ve Siyah at tamamen felç oluyor.} (29. g3 {Beyazın durumu hafife alması durumunda açık dikeyi ele geçiren Siyah karşı oyun elde edebilir.} 29... Rc2 30. Ra7 (30. d4 f6) 30... Nc5) 29... Kd8 {Siyah d4 piyonunu alabilirse hayata dönecek.} (29... Rc4 30. Ra7 {ve Siyah kale geri dönmek zorunda. Problem taş meselesine bir başka güzel örnek.}) 30. Ra7 $1 Rc4 31. b3 $1 Rc1+ (31... Rxd4 32. Ra8+ $18) 32. Kh2 h6 {[#]} { İlginç bir şekilde siyahın yapacak bir şeyi bulunmuyor.} {İki zayıflık prensibi:} { Daha önce de belirttiğimiz gibi eğer savaş alanı bir tarafta kazanılamıyorsa bir başka cephe açılmasına ihtiyaç oluyor, beyaz her ne kadar kale ve filiyle harikalar yaratsa da kazanmak için yeterli durmuyor ve bu yüzden şimdi şah kanadında bir cephe açmaya çalışacak.} 33. Kg3 Rc3+ 34. f3 Rc6 35. h4 Rc8 (35... h5 36. Kf4 {ikinci cephe açıldı.}) 36. h5 Rc6 37. Kh4 Rc8 38. g4 Ke8 39. f4 Kd8 40. hxg6 fxg6 41. g5 h5 {[#]} { Acaba ikinci cephe açma planı başarısız mı oldu?} 42. f5 $1 {Siyah terk eder.} { Güzel bir oyuna güzel bir son! Oyun devam etseydi: } ( 42... gxf5 (42... exf5 43. e6 Nb8 44. Rg7 $18) 43. g6 Ke8 44. g7 $18 ) 1-0

Aronian'dan mükemmel bir performans.